Валюта терминдерінің сөздігі

Валюта бағамы туралы терминдердің қарапайым түсіндірмесі: фиксинг, спред, кросс-бағам, базалық мөлшерлеме және басқалары — орысша және қазақша.

Ресми бағам (фиксинг)

ҚР Ұлттық Банкі әр жұмыс күні KASE биржасының 15:30-дағы (Астана уақыты) орташа алынған бағамы негізінде белгілейтін бағам. Келесі жұмыс күнінен бастап қолданылады.

Спред

Валютаны сату мен сатып алу бағамының айырмасы. Спред неғұрлым аз болса, айырбас соғұрлым тиімді. Айырбас пункттерінде спред әдетте банктерге қарағанда тар.

Кросс-бағам

Бір валютаның екіншісіне қатысты, үшінші валюта (әдетте АҚШ доллары) арқылы есептелген бағамы. Мысалы, EUR/RUB бағамы EUR/USD және USD/RUB арқылы шығарылады.

Банкаралық бағам

Банктер бір-бірімен валюта саудаласатын бағам. Нарықтық бағамға жақын және үстемесіз валютаның «нақты» бағасына бағдар болады.

Сатып алу және сату (bid / ask)

«Сатып алу» — пункт сізден валютаны сатып алатын бағам; «сату» — сізге сататын бағам. Сату бағамы әрқашан сатып алудан жоғары.

Базалық мөлшерлеме

ҚР Ұлттық Банкінің экономикадағы ақша құнына және жанама түрде теңге бағамына әсер ететін негізгі пайыздық мөлшерлемесі. Шешімдер кесте бойынша қабылданады.

Девальвация

Ұлттық валютаның шетел валюталарына қатысты тұрақты құнсыздануы. Теңге үшін көбіне мұнай бағасымен және рубль бағамымен байланысты.

Құбылмалылық (волатильділік)

Бағамның белгілі бір кезеңдегі ауытқу дәрежесі. Жоғары волатильділік — күрт өзгерістер, төмен — тұрақтылық.

ISO 4217

Валюталардың үшәріптік халықаралық стандартты кодтары: USD, EUR, KZT, RUB. Алғашқы екі әріп әдетте елді, үшіншісі валютаны білдіреді.

Номинал (неше бірлікке)

Бағам көрсетілетін валюта бірліктерінің саны. «Ұсақ» валюталар (иена, вона, сум) үшін бағам жиі 100 немесе 1000 бірлікке беріледі.

KASE

Қазақстан қор биржасы. Оның саудасында валютаның нарықтық бағамы қалыптасады, соның негізінде Ұлттық Банк ресми бағамды есептейді.

Қолма-қол ақшасыз бағам

Карта және шот бойынша операцияларға арналған бағам (мысалы, доллармен төлеу немесе банк қосымшасында айырбастау кезінде). Әдетте айырбас пунктіндегі қолма-қол бағамнан өзгеше.

Тройя унциясы

Бағалы металдардың масса бірлігі, ≈31,1 грамм. Алтын мен күмістің әлемдік бағасы осында белгіленеді.

Стейблкоин (USDT)

АҚШ долларына ≈1:1 қатынаста байланған криптовалюта. USDT (Tether) — ең кең таралғаны; оның теңгеге бағамы ≈ USD/KZT бағамына тең.